Ẩm thực Quảng Bình không hoa mỹ như Huế mà mặn mòi, thẳng thắn và rất gắn với con nước. Đây là những món đáng thử nhất, mùa nào ăn món nào, và thứ gì nên mua mang về.
Ẩm thực Quảng Bình nằm kẹt giữa hai vùng rất mạnh là Nghệ Tĩnh phía bắc và Huế phía nam, nên không cầu kỳ như Huế cũng chẳng nồng như xứ Nghệ. Cái riêng của nó là sự mặn mòi thẳng thắn của một dải đất hẹp, một bên biển một bên núi đá. Dưới đây là những thứ đáng thử nhất.
Cháo canh Đồng Hới
Đừng nhầm với cháo. Đây là món bánh canh sợi bột mì to bản, nấu trong nồi nước dùng sánh nhẹ với cá lóc gỡ xương hoặc tôm, rắc hành và ớt bột. Điểm làm nên bản sắc là đĩa nem chua ăn kèm: cắn một miếng nem chua vào giữa hai thìa cháo canh nóng, vị chua và cay cắt ngang cái béo. Người Đồng Hới ăn món này vào buổi sáng, và các quán ngon thường hết trước trưa.
Bánh bột lọc và bánh khoái
Bánh bột lọc Quảng Bình có tiếng là dai và trong, nhân tôm thịt rõ vị, chấm nước mắm ớt cay. Có hai kiểu là bánh trần và bánh gói lá chuối, kiểu gói lá thơm hơn và tiện mang đi đường. Bánh khoái ở đây khác bánh khoái Huế: vỏ mỏng giòn, nhân đơn giản hơn, ăn cuốn với rau sống và chấm nước lèo. Hai món này thường bán buổi chiều tối trong các con hẻm phố cũ.
Cháo hàu và hàu sông Nhật Lệ
Vùng cửa sông quanh Quán Hàu nổi tiếng với hàu nhỏ, ngọt và không tanh. Cháo hàu nấu loãng, hàu cho vào sau cùng để giữ độ mềm, thêm hành lá và tiêu. Đây là món ăn sáng hoặc ăn khuya rất hợp sau một ngày dầm nước trong hang. Ngoài cháo còn có hàu xào, hàu nướng mỡ hành, và cả bánh xèo hàu ở vài nơi ven sông.
Lẩu cá khoai, món của mùa lạnh
Cá khoai thịt mềm đến mức gần như tan trong miệng, chỉ ngon khi thật tươi nên hầu như chỉ ăn được tại chỗ. Mùa chính rơi vào quãng cuối năm tới đầu xuân, đúng lúc trời Quảng Bình lạnh và mưa phùn. Nồi lẩu chua cay với cá khoai vào một tối tháng Chạp là lý do chính đáng để đi Quảng Bình trái mùa. Giữa mùa hè bạn khó tìm được món này ở dạng tươi.
Đẻn biển và các món khó nhằn
- Ram đẻn: thịt đẻn băm cuốn bánh tráng chiên giòn, dạng dễ ăn nhất cho người thử lần đầu
- Cháo đẻn: nấu nhừ với gạo, nặng mùi hơn, hợp người đã quen vị
- Gỏi cá nghéo: cá nhám trộn thính và rau thơm, chua nhẹ, dân nhậu rất chuộng
- Ốc ruốc: món ăn vặt theo mùa, ngồi lể cả buổi mới hết một đĩa
Cá bống sông Son và bữa cơm vùng Phong Nha
Khi lên tới khu Phong Nha, đồ ăn chuyển hẳn từ biển sang sông và đồi. Cá bống sông Son kho tiêu hoặc chiên giòn là món hay gặp nhất trong mâm cơm homestay, cùng gà đồi, rau rừng và măng. Nhiều nhà nấu theo kiểu cơm nhà và cần báo trước vài tiếng, nên chốt bữa tối ngay lúc nhận phòng.
Món của người Nguồn ở vùng Minh Hóa
Lên phía tây bắc tỉnh, quanh Tân Hóa và Minh Hóa, bạn gặp một mảng ẩm thực hoàn toàn khác. Pồi ngô là món bột ngô đồ chín ăn thay cơm, nghe đơn giản nhưng là ký ức của cả một vùng đói kém trước đây. Kèm với nó thường là ốc đực nấu lá lốt, cá suối nướng và thịt trâu nấu lá lồm. Đây là thứ bạn chỉ ăn được nếu ngủ lại trong làng, không tìm thấy ở Đồng Hới.
Mua gì mang về
- Khoai deo: khoai lang vùng cát phơi nhiều nắng, dẻo và ngọt đậm, giá tham khảo khoảng 60.000–120.000đ mỗi cân tùy loại
- Mực khô và mực một nắng: mực một nắng cần giữ lạnh nên chỉ mua vào ngày cuối chuyến
- Ruốc và nước mắm làng biển: nhớ bọc kỹ nếu ký gửi máy bay
- Bánh tráng mè: nhẹ, rẻ, khó hỏng, hợp làm quà số lượng nhiều
Nguyên tắc chọn quán ở Đồng Hới rất đơn giản: quán nào có xe máy biển địa phương dựng kín trước cửa lúc 6 rưỡi sáng thì vào, quán nào có bảng menu dịch bốn thứ tiếng ngay cạnh bãi xe du lịch thì đi tiếp. Buổi sáng là khung giờ đồ ăn Quảng Bình ngon nhất trong ngày.
Lưu ý khi ăn uống ở Quảng Bình
- Hỏi giá hải sản theo cân trước khi gọi, đây là chuyện bình thường ở mọi quán
- Nhiều món chỉ có theo mùa, cá khoai mùa lạnh, ốc ruốc và hàu theo con nước
- Quán ăn sáng ngon thường đóng cửa trước 10 giờ, đừng để dậy muộn rồi tiếc
- Trong vùng lõi Phong Nha ít quán mở khuya, ăn tối trước 20 giờ cho chắc
- Vị chung khá mặn và cay, muốn nhạt hơn cứ dặn trước khi nấu
