Ẩm thực Hà Tĩnh mặn mòi và thẳng thắn như người ở đây, không màu mè. Bài này gom những món đáng ăn tại chỗ và những thứ nên mua mang về, kèm chút mẹo để không mua nhầm hàng chợ.
Đồ ăn Hà Tĩnh không màu mè. Mặn hơn miền Bắc, cay vừa, nhiều món chỉ có vài nguyên liệu nhưng làm rất tới. Nếu bạn đi qua tỉnh này mà chỉ dừng lại mua một hộp kẹo cu đơ ở trạm nghỉ thì coi như bỏ lỡ gần hết. Dưới đây là những món đáng ăn tại chỗ và những thứ nên mua mang về.
Kẹo cu đơ, thứ phải ăn kèm nước chè xanh
Lạc rang nấu trong mật mía cùng gừng, đổ lên bánh tráng vừng rồi úp thêm một lớp nữa. Miếng ngon là miếng còn giòn tan lớp bánh, lạc chắc, mật thơm mùi gừng chứ không ngọt gắt. Người Hà Tĩnh gần như luôn ăn cu đơ với bát nước chè xanh đặc, vị chát của chè cắt đúng cái ngọt của mật. Các lò lâu năm tập trung nhiều ở khu vực Hương Sơn và dọc quốc lộ, giá tham khảo phổ biến vài chục nghìn đồng một chục miếng.
Mực nhảy Vũng Áng
Món đáng đi xa nhất trong danh sách này. Ở khu vực Vũng Áng thuộc vùng Kỳ Anh, phía nam tỉnh, các quán bè nuôi mực trong lồng ngay dưới sàn, khách gọi thì vớt lên chế biến luôn. Thịt mực giòn sần, ngọt hậu, khác hẳn mực đã qua đá. Cách ăn được chuộng nhất là hấp gừng hoặc luộc chấm mắm gừng, để nguyên vị. Nên đi chiều muộn và hỏi giá theo cân trước khi gọi.
Ram bánh mướt, bữa sáng kinh điển
Ram là nem rán, bánh mướt là lá bánh tráng ướt mỏng giống bánh cuốn nhưng không nhân. Người ta cuốn cái ram giòn rụm vào lá bánh mềm rồi chấm nước mắm pha chua ngọt có tỏi ớt. Sự đối nghịch giữa giòn và mềm là toàn bộ lý do món này tồn tại. Hàng ram bánh mướt thường mở sớm và bán hết trước trưa.
Hến sông La
Vùng Đức Thọ ven sông La nổi tiếng với hến nhỏ, ngọt nước. Từ đó ra canh hến nấu với rau tập tàng, cháo hến, hến xào xúc bánh đa. Đây là món của mùa nóng, ăn buổi trưa gió Lào thì hiểu ngay vì sao dân ở đây mê nó. Rẻ, nhẹ, và có mùi sông rất riêng.
Gỏi cá đục và hải sản ven biển
Ở dải biển Thiên Cầm, Kỳ Ninh, Xuân Thành, cá đục được lọc thịt, bóp thính hoặc riềng mẻ rồi cuốn với lá sung, lá đinh lăng và chuối xanh. Món này kén người ăn nhưng đúng vị thì rất đáng. Ngoài ra còn ghẹ, tôm, ốc theo mùa, cứ hỏi giá theo cân và nhờ chủ quán tư vấn hôm đó con gì tươi.
Bánh đa vừng và cháo canh
- Bánh đa vừng: dày, nhiều vừng đen, nướng than ăn không hoặc bẻ vào cháo hến
- Cháo canh: sợi bột thái tay, nước dùng sánh, thường ăn nóng vào sáng sớm
- Bánh gai: gói lá chuối, nhân đậu dừa, hợp mua mang đi đường
- Bánh bèo Hà Tĩnh: dày và có nhân tôm thịt, khác hẳn bánh bèo Huế
Trái cây theo mùa: bưởi Phúc Trạch, cam bù Hương Sơn
Bưởi Phúc Trạch trồng ở vùng Hương Khê, vỏ mỏng, tép ráo, ngọt thanh không he. Mùa thu hoạch rơi vào khoảng tháng 8 đến tháng 9. Cam bù Hương Sơn thì chín muộn, thường vào dịp giáp Tết, vỏ đỏ cam và vị đậm. Nếu chuyến đi trùng mùa, mua tận vườn vừa rẻ vừa chắc hàng thật, giá tham khảo thay đổi khá nhiều theo năm được mùa hay mất mùa.
Muốn ăn ngon ở Hà Tĩnh, cứ tìm quán đông người địa phương vào đúng khung giờ của món đó: ram bánh mướt buổi sáng, hến buổi trưa, mực nhảy buổi tối. Đi lệch giờ thì món nào cũng chỉ còn một nửa.
Lưu ý khi ăn và mua đặc sản
- Kẹo cu đơ nên mua ở lò hoặc cửa hàng có tên tuổi, hàng ở trạm nghỉ dễ bị cũ và ỉu
- Hỏi giá hải sản theo cân trước khi gọi, nhất là ở các quán bè
- Đồ ăn ở đây mặn hơn khẩu vị miền Bắc, có thể dặn giảm mắm muối từ đầu
- Bưởi và cam chỉ ngon đúng mùa, ngoài mùa phần lớn là hàng nơi khác về
- Mang theo túi giữ lạnh nếu muốn xách hải sản hoặc nem chua đi đường xa
