Hồ Ba Bể là hồ nước ngọt tự nhiên trên núi lớn nhất Việt Nam, nhưng chuyến đi không chỉ có mặt hồ. Đây là 8 điểm đáng ghé nhất quanh hồ và trong Vườn quốc gia Ba Bể, kèm cách sắp xếp thứ tự cho hợp lý.
Hồ Ba Bể là hồ nước ngọt tự nhiên trên núi lớn nhất Việt Nam, nằm giữa Vườn quốc gia Ba Bể, khu vực Bắc Kạn cũ nay thuộc tỉnh Thái Nguyên. Hồ được công nhận là Vườn di sản ASEAN và là khu Ramsar, tức vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế. Điều làm Ba Bể khác các hồ khác không chỉ là mặt nước xanh giữa núi đá vôi, mà là cả một hệ thống hang động, sông ngầm, thác và bản làng người Tày bao quanh. Dưới đây là những điểm đáng ghé nhất.
1. Mặt hồ Ba Bể và ba hồ thông nhau
Tên hồ bắt nguồn từ ba hồ nối liền: Pé Lèng, Pé Lù và Pé Lầm. Đi thuyền giữa hồ, bạn sẽ thấy vách núi đá vôi dựng đứng hai bên, nước hồ đổi màu từ xanh ngọc sang xanh thẫm tùy nắng. Buổi sáng sớm mặt hồ thường phẳng như gương và có sương mỏng, đây là thời điểm đẹp nhất để lên thuyền.
2. Động Puông
Sông Năng chảy xuyên qua lòng núi đá vôi tạo thành động Puông dài khoảng 300m, vòm động cao hơn 30m. Thuyền chạy thẳng vào trong động, ánh sáng tắt dần rồi lại bừng lên ở cửa bên kia. Trên vòm hang có đàn dơi trú ngụ, nên giữ yên lặng khi thuyền đi qua. Đây là điểm gây ấn tượng mạnh nhất trong tuyến thuyền tiêu chuẩn.
3. Thác Đầu Đẳng
Nằm ở cuối sông Năng, thác Đầu Đẳng dài khoảng 1.000m với những khối đá lớn xếp chồng, nước đổ qua nhiều bậc. Muốn tới đây bạn đi thuyền một đoạn dài rồi đi bộ thêm chừng 15–20 phút. Thác đẹp nhất vào mùa nước lớn từ tháng 6 đến tháng 9, còn mùa khô thì hiền hòa và dễ trèo lên các mỏm đá hơn.
4. Ao Tiên
Ao Tiên là hồ nhỏ nằm tách biệt trên cao, nước trong và tĩnh, xung quanh là rừng rậm. Từ bến thuyền bạn đi bộ lên một đoạn dốc ngắn. Người Tày ở đây kể rằng đây là nơi các nàng tiên xuống tắm, và ao chưa bao giờ cạn dù mùa khô kéo dài.
5. Đảo An Mã và đền An Mã
Đảo An Mã nổi giữa hồ như một con ngựa nằm, trên đảo có đền An Mã, nơi người dân quanh vùng tới lễ đầu năm. Gần đó còn có đảo Bà Góa với truyền thuyết về trận đại hồng thủy đã tạo nên hồ Ba Bể. Hai hòn đảo này là điểm dừng chân quen thuộc giữa hành trình thuyền.
6. Bản Pác Ngòi
Nằm ngay bên hồ, Pác Ngòi là bản người Tày với những nếp nhà sàn gỗ, cũng là nơi tập trung homestay nhiều nhất ở Ba Bể. Buổi chiều bạn có thể đi bộ hoặc đạp xe quanh bản, xem ruộng, cầu treo và cuộc sống thường ngày. Tối ở lại ăn cơm nhà sàn với cá hồ nướng và rượu ngô men lá.
7. Hang Thẳm Phầy
Cách hồ khoảng 20km, Thẳm Phầy là hang động còn khá hoang sơ với hệ thạch nhũ lớn và suối ngầm chảy trong lòng hang. Đây là điểm dành cho người thích khám phá: cần thuê người dẫn đường địa phương, đi ủng, mang đèn pin và chấp nhận lội nước. Không phù hợp với trẻ nhỏ hoặc người ngại đường trơn.
8. Vườn quốc gia Ba Bể và các tuyến trekking
Ngoài mặt hồ, vườn quốc gia còn có rừng nguyên sinh trên núi đá vôi với nhiều tuyến đi bộ ngắn từ bản Pác Ngòi hoặc Bó Lù. Các tuyến này không quá khó nhưng đường có thể trơn sau mưa, tốt nhất là hỏi ban quản lý vườn hoặc chủ homestay để có người dẫn.
Sắp xếp thứ tự tham quan thế nào cho hợp lý
- Sáng sớm: lên thuyền khi mặt hồ còn tĩnh, đi động Puông trước
- Giữa buổi: ao Tiên rồi đảo An Mã, đây là đoạn nhiều cảnh chụp ảnh nhất
- Chiều: thác Đầu Đẳng nếu bạn đặt tuyến thuyền dài, hoặc về bản đạp xe nếu đi tuyến ngắn
- Ngày thứ hai: dành cho Thẳm Phầy hoặc trekking trong vườn quốc gia
Nhiều người tới Ba Bể chỉ đi một vòng thuyền rồi về trong ngày và thấy hồ khá bình thường. Ba Bể đẹp nhất vào lúc sáng sớm và chiều muộn, khi các đoàn khách trong ngày đã rời đi, nên ở lại ít nhất một đêm trong bản.
Lưu ý khi đi thuyền
- Giá thuê thuyền tính theo chuyến chứ không theo người, ghép đoàn sẽ rẻ hơn nhiều
- Mặc áo phao suốt hành trình, kể cả khi thuyền đứng yên chụp ảnh
- Mang mũ và nước, phần lớn hành trình phơi nắng trên mặt hồ
- Hỏi rõ tuyến có bao gồm thác Đầu Đẳng hay không trước khi chốt giá
- Vé tham quan vườn quốc gia thu riêng, giữ vé để qua các chốt
