Đồ ăn Tam Đảo không cầu kỳ: rau trồng trên sườn núi, gà thả đồi, lợn bản và một khu chợ đêm toàn đồ nướng. Bài này liệt kê những món thật sự đáng gọi và cách đặt để không bị hớ giá.
Đồ ăn ở Tam Đảo không có gì phức tạp, và đó chính là điểm mạnh. Rau trồng ngay trên sườn núi quanh thị trấn, gà thả đồi, lợn nuôi ở bản dưới chân núi, cộng thêm một khu chợ đêm toàn đồ nướng ăn trong sương lạnh. Vấn đề duy nhất là các nhà hàng ở đây khá giống nhau, nên biết gọi món gì mới là chuyện quan trọng. Dưới đây là những thứ đáng ăn.
1. Ngọn su su xào tỏi
Nếu chỉ được gọi một món ở Tam Đảo thì là món này. Su su được trồng thành giàn phủ kín các sườn dốc quanh thị trấn, khí hậu mát nên ngọn non, giòn và ngọt hơn hẳn su su dưới xuôi. Cách chế biến chuẩn nhất cũng là cách đơn giản nhất: xào tỏi lửa lớn, hơi tái, không cho quá nhiều gia vị. Gần như nhà hàng nào cũng có, giá tham khảo khoảng 60.000–100.000đ một đĩa.
2. Gà đồi
Gà thả đồi ở vùng này thịt chắc, ít mỡ, làm kiểu gì cũng hợp: luộc chấm muối tiêu chanh, nướng mật ong, hoặc rang muối. Với nhóm đông thì gọi nguyên con rồi chia hai cách chế biến là hợp lý nhất. Gà tính theo cân và giá dao động khá nhiều giữa các quán, nên hỏi rõ giá mỗi cân cùng trọng lượng con gà trước khi gật đầu. Món này cần thời gian, đặt trước một tiếng sẽ đỡ phải chờ.
3. Thịt lợn bản nướng và các món lợn mán
Lợn nuôi thả ở các bản dưới chân núi, con nhỏ, thịt săn và lớp bì dày. Phổ biến nhất là ba chỉ nướng riềng mẻ hoặc nướng than ăn cùng lá rừng, ngoài ra còn có lòng dồi và thịt hấp. Đây là món hợp với thời tiết Tam Đảo nhất, nhất là khi trời chuyển lạnh buổi tối. Cũng như gà, giá tính theo phần hoặc theo cân, nên hỏi trước.
4. Cá tầm nuôi nước lạnh
Khí hậu mát quanh năm khiến vùng núi này nuôi được cá nước lạnh, và một số nhà hàng trong thị trấn có cá tầm làm lẩu hoặc nướng. Không phải món truyền thống lâu đời của Tam Đảo nhưng hợp cảnh, nhất là nồi lẩu nóng vào buổi tối sương xuống. Cá tính theo cân và đắt hơn hẳn các món khác, nên chỉ gọi khi đi nhóm đông.
5. Măng rừng và rau rừng theo mùa
Ngoài su su, các quán ở đây còn dùng nhiều măng rừng và rau hái theo mùa. Măng có thể xào, luộc chấm mắm hoặc nấu canh với xương. Cứ hỏi thẳng nhà hàng hôm nay có rau rừng gì, vì đây là thứ thay đổi theo tháng và thường ngon hơn các món rau có sẵn quanh năm trong thực đơn.
6. Đồ nướng ở chợ đêm
Đây là phần vui nhất trong ngày. Khu chợ nhỏ giữa thị trấn tối đến là dãy bếp than đỏ với ngô nướng, khoai lang, trứng, xúc xích, cơm lam và thịt xiên. Mỗi món chỉ vài chục nghìn, ngồi ghế nhựa ngoài trời trong lúc sương phủ xuống. Ăn kiểu này không no bằng một bữa nhà hàng nhưng lại là thứ người ta nhớ lâu nhất khi rời Tam Đảo.
- Ngô và khoai nướng: rẻ nhất, hợp để ăn trong lúc đi dạo
- Trứng nướng và thịt xiên: nên chọn quầy đông khách, đồ quay vòng nhanh hơn
- Cơm lam chấm muối vừng: ăn kèm với thịt nướng là vừa
- Uống kèm nước ngô hoặc trà nóng cho ấm
7. Món của vùng chân núi nếu bạn chịu khó đi xa hơn
Xuống hết đèo là vùng đồng bằng của Vĩnh Phúc cũ, có vài món khác hẳn đồ trên núi. Nổi tiếng nhất là bánh trùng mật mía, viên bột nếp dẻo ngâm mật mía nóng, ngọt đậm và rất hợp mùa lạnh. Vùng này còn có món bò tái kiến đốt khá hiếm, thường phải đặt trước. Về Hà Nội theo hướng Vĩnh Yên thì tiện dừng mua.
Mẹo tránh hớ ở Tam Đảo: mọi món tính theo cân đều phải hỏi giá mỗi cân và cân thực tế trước khi quán làm. Chốt bằng một câu đơn giản như con gà này bao nhiêu cân và tổng hết bao nhiêu tiền, rồi mới gật. Đây là chỗ hay phát sinh nhất trong hoá đơn cuối bữa.
Vài lưu ý khi ăn uống ở Tam Đảo
- Đặt bàn trước vào cuối tuần mùa hè, quán trong thị trấn không nhiều
- Gà và lợn cần thời gian chế biến, gọi sớm hơn giờ ăn khoảng một tiếng
- Hỏi giá theo cân với mọi món hải sản, cá tầm, gà, lợn
- Buổi tối nhiều quán đóng khá sớm, đừng để quá muộn mới đi ăn
- Mang tiền mặt cho chợ đêm, phần lớn hàng nhỏ không nhận chuyển khoản
- Mua su su và măng khô làm quà ở chợ thị trấn, giá dễ chịu hơn các quầy ven đường đèo
